MNISZEK LEKARSKI

Mniszek Lekarski

Mniszek Lekarski

MNISZEK LEKARSKI –  Taraxacum officinale – nazywany także mleczem, dmuchawcem, męską stałością – porasta łąki, pastwiska, przydrożne trawniki i ogrody  strefy klimatu umiarkowanego na całym świecie. Większość z nas postrzega go jako niechcianego gościa naszych wypielęgnowanych ogrodów, tymczasem ten pospolity, może czasem uciążliwy chwast jest jedną z najskuteczniejszych roślin zielarskich, wspomagającą leczenie wielu chorób. Surowcem zielarskim są korzenie (Radix Taraxaci), kwiaty (Flos Traxaci) i ziele mniszka (Herba Taraxaci). Mniszek jest wielkim sprzymierzeńcem wątroby i nerek.

CO ZAWIERA?

Nie sieją, nie orzą;)

Nie sieją, nie orzą;)

Korzeń mniszka lekarskiego zawiera trójterpeny (m.in. tarakserol, β-amyryna), związki goryczowe (m.in. laktukopikryna), fitosterole (m.in. β-sytosterol), wielocukry (m.in. inulina, pektyna), substancje żywicowe, cholina, kwasy organiczne. Jest cennym źródłem łatwo przyswajalnych soli mineralnych, a w szczególności potasu.

Liście mniszka pospolitego zawierają sporo soli mineralnych takich jak potas, magnez, krzem, żelazo i witaminy C, D, A i z grupy B zawierają również flawonoidy i karotenoidy.

Kwiaty mają podobną zawartość substancji czynnych, ale zawierają większą ilość olejku eterycznego i fitoestrogen.

DZIAŁANIE

Pobudza czynność wątroby, zwiększa ilość wytwarzanej żółci i ułatwia jej przepływ do dwunastnicy, działa przeciwskurczowo na przewody żółciowe i pęcherzyk żółciowy. Ma szczególny dobroczynny wpływ na wątrobę, bo redukuje zgromadzony w niej tłuszcz. Zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i ułatwia trawienie pokarmów. Reguluje przemianę materii oraz wypróżnienia. Wspomaga kuracje oczyszczające i odchudzające, odnawia krew. Przeciwdziała miażdżycy i obniża poziom cukru we krwi. Pomaga również na przewlekłe schorzenia dermatologiczne jak trądzik, egzema i łuszczyca. Jest silnie moczopędny, oczyszcza nerki, usuwa z organizmu nadmiar jonów sodu i potasu,  a zarazem uzupełnia braki potasu – takiego połączonego efektu nie daje żaden lek urologiczny. Kwiaty z mniszka regulują miesiączkowanie i znoszą napięcie przedmiesiączkowe.

Mniszek pospolity pozytywnie wpływa również na układ odpornościowy. Zawarty w nim interferon działa  przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo. Dzięki temu, że jest bogaty w przeciwutleniacze, działa odmładzająco i przeciwnowotworowo. Sok z mniszka (białe mleczko) ma właściwości zwalczające kurzajki. Wyciągi z mniszka stosowane zewnętrznie działają regenerująco na skórę, przyspieszają gojenie uszkodzeń skóry.

ZASTOSOWANIE
Stosuje się w chorobach woreczka żółciowego i wątroby, nawet w marskości, pomocniczo w kamicy żółciowej, w niewydolności nerek,obrzękach, w przewlekłym zapaleniu kłębuszków nerkowych, moczowodów  lub pęcherza, w kamicy moczowej. Wykorzystuje się liście i korzenie mniszka w wiosennym oczyszczaniu organizmu z toksyn. Duża zawartość soli mineralnych, witamin czyni z mlecza doskonały lek na anemię. Kwiaty stosuje się w leczeniu przewlekłych nieżytów gardła i jamy ustnej. Regulują także zaburzenia miesiączkowania i jajeczkowania. Napary z ziela wspomagają leczenie schorzeń reumatycznych, dny moczanowej i nadciśnienia.

KIEDY ZBIERAĆ?
W kwietniu i maju zbiera się młode listki i główki kwiatów, będące w początkach lub pełni kwitnienia. Zbierać najlepiej przed południem w suchy, słoneczny dzień. Zbiór korzeni z kolei przeprowadza się, gdy koncentrują się w nich substancje czynne krążące w roślinie tj. późną jesienią. Podczas wykopywania korzeni należy uważać, żeby ich nie połamać. Kwiaty i liście suszymy w przewiewnym i zacienionym pokoju. Korzenie wymagają suszenia w temperaturze do 30 stopni.

W ZIELARSKIEJ KUCHNI  I APTECZCE
Korzenie
Recepta Marii Treben:
1 kopiastą łyżeczkę do herbaty korzeni zalać na noc 1/4 litra zimnej wody. Następnego dnia ogrzać do wrzenia i przecedzić. Tą ilość podzielić na dwie równe części i pić łykami pół godziny przed śniadaniem i po śniadaniu.

Dmuchawce....Latawce...

Dmuchawce….Latawce…

Recepta Aleksandra Ożarowskiego:
2 łyżki korzeni lub kwiatów, lub pół na pół zalać 2 szklankami ciepłej wody, gotować pod przykryciem, przecedzić do termosu i pić ½

Mniszek Lekarski przekwita

Mniszek Lekarski przekwita

szkl. 2-3 razy dz. 30 min. przed jedzeniem

Liście
W kwietniu i na początku maja warto przyrządzać sałatkę z liści mlecza. Taka sałatka jest prawdziwą bombą witaminową i z powodzeniem może być składnikiem naszych wiosennych kuracji oczyszczających. Liście, im młodsze tym lepsze, zbieramy z dala od drogi,  bardzo dokładnie płuczemy, pod bieżącą wodą. Do garści liści mniszka dorzucamy pokrojone rzodkiewki, szczypiorek, pomidor, ewentualnie  jajko ugotowane na twardo. Wszystko mieszamy i polewamy sosem winegret. Z liści można przyrządzać nie tylko sałatki, ale również dodawać do zup i witaminowych koktajli.

Sok z mniszka lekarskiego
Wiosną, kiedy jest pod dostatkiem świeżych ziół, warto popijać sok z mniszka. Zbieramy całą naziemną część rośliny, płuczemy w zimnej wodzie i przekręcamy przez maszynkę do mięsa lub rozdrabniamy w malakserze i wyciskamy przez gazę. Pijemy po łyżce 2-3 razy dziennie przy niestrawności lub niewydolności wątroby, nerek i pęcherzyka żółciowego. Sok doskonale oczyszcza i wzmacnia organizm.

Łąka pełna wiosennych ziół

Łąka pełna wiosennych ziół

Sok można utrwalić spirytusem w proporcjach 5:1 (na 5 części soku 1 część spirytusu) i przechowywać w lodówce.

Herbatka z liści
Garść świeżych liści mniszka i 4-6 młodych pokrzyw (można dorzucić kilka świeżych listków czarnej porzeczki) zalać woda ok. 3-4 szklanki. Zagotować, podgrzewać na małym ogniu ok. 5 min., przecedzić . Popijać codziennie przez 7-14 dni. Oczyszcza i regeneruje organizm po zimie.

Łodygi
Recepta Marii Treben:
Przy zapaleniu wątroby, przy cukrzycy ale również dla osób, które czują się zmęczone i wycieńczone jest wskazana czternastodniowa  kuracja polegająca na spożywaniu łodyg kwiatowych mniszka. Dziennie należy zjeść  5 – 10 łodyg. Łodygi myje się razem z kwiatostanem, później usuwa się kwiaty i wolno żuje. Ich nieco gorzkawy smak przypomina  endywię.

Kwiaty
Kwiaty mlecza zbieramy w słoneczną pogodę. Nie myje się ich, a nieproszonych gości można się pozbyć się w następujący sposób: kwiaty rozsypujemy na arkusz białego papieru, niech troszkę poleżą, a wszystkie mieszkające tam żyjątka pójdą sobie.

Syrop z kwiatów mniszka I

(przepis Marii Treben)
Cztery kopiaste garście kwiatów mniszka pospolitego zalewamy 1 litrem zimnej wody i powoli ogrzewamy aż do wrzenia. Gdy się zagotuje, garnek z odwarem zestawiamy z kuchenki i odstawiamy na całą noc.  Następnego dnia wlewamy wszystko na sito i cedzimy, a potem dobrze wyciskamy kwiaty obydwiema rękami. Do soku dodajemy 1 kg nieoczyszczanego cukru i pół cytryny   pokrojonej na plasterki.

Garnek bez pokrywki stawiamy na kuchence i podgrzewamy na maleńkim ogniu (aby nie niszczyć witamin). Syrop odparowujemy bez gotowania. Oziębiamy  raz albo dwa razy, żeby sprawdzić czy konsystencja syropu jest właściwa; zbyt rzadki, może skwaśnieć, zbyt gęsty może się scukrzyć. Następnie zlewamy do wyparzonych słoiczków, szczelnie zamykamy. Syrop w smaku przypomina miód, można smarować nim pieczywo lub dodawać do napojów.

Jest to świetne remedium na nerki, wątrobę, żołądek. Ułatwia trawienie, oczyszcza organizm, pomaga na trądzik.

Syrop z kwiatów mniszka II

(przepis Magdaleny Gorzkowskiej):
-450 kwiatów mniszka lekarskiego
-5 szklanek wody
– cytryna
-750 g cukru
Zebrane główki kwiatów rozkładamy na białym papierze lub prześcieradle. Potem przekładamy do szklanego naczynia, zalewamy zimną najlepiej źródlaną wodą, dodajemy wyszorowaną i pokrojoną w plasterki cytrynę (wcześniej usuwamy pestki). Po 5 godzinach gotujemy przez 30 min. na wolnym ogniu pod przykryciem.  Odstawiamy do następnego dnia. Przecedzamy kwiatki i  wyciskamy przez gazę. Do otrzymanego płynu dodajemy cukier i gotujemy do momentu aż uzyskamy gęsty syrop. Gorący syrop przelewamy do wyparzonych słoików. Słoiki mocno zakręcamy i przekręcamy do góry dnem, aby się dobrze zamknęły. Syrop zachowuje świeżość przez rok. Pomaga na kaszel i przeziębienie. Zażywa się go 3 x dziennie po łyżce. Po otwarciu słoiczka, miodek mniszkowy przechowujemy w lodówce.

Kwiatowe wino z mniszka lekarskiego (wg Magdaleny Gorzkowskiej)
Litrowy słoik płatków mniszka
4 litry wody
2 pomarańcze
2 cytryny
1 kg miodu
15 g suszonych drożdży winnych do białych win.

Rozkładamy płatki na białym papierze na pół godziny. Potem przekładamy do słoja, zalewamy przegotowana letnią wodą, dorzucamy dokładnie umyte, nieobrane pomarańcze i cytryny pokrojone na ćwiartki. Dodajemy miód i drożdże. Odstawiamy do suchego, ciepłego i ciemnego miejsca na okres 3 tygodni. Mieszamy co 3 dni.  Po opadnięciu kwiatów i zakończonej fermentacji zawartość słoja odcedzamy i odciskamy przez ściereczkę. Wino z mlecza zlewa się do czystych, ciemnych butelek i trzyma w ciemnym miejscu.  Po 9 miesiącach pijemy po małym kieliszku 3 x dziennie przed posiłkami w przypadku kłopotów gastrycznych, chorób woreczka żółciowego, skazy moczanowej (dny) oraz we wczesnych stadiach cukrzycy. Winko reguluje również nieregularne miesiączki, leczy nieżyty jamy ustnej i gardła.

Napar z kwiatów mniszka
Łyżkę kwiatów zalać 0,5 litra wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem około 10 minut. Następnie przecedzić i pić po ½ szklanki 2-3 razy dziennie podczas przewlekłych nieżytów jamy ustnej, gardła i oskrzeli  jak również w zaburzeniach miesiączkowania, niedomaganiach jajników i zapaleniu przydatków.

Preparaty z mniszka lekarskiego
Korzeń mniszka lekarskiego stanowi składnik mieszanek ziołowych: Adiposina, Hepatina, Diabetina, Pankreaflos, Digesflos, Cholagoga II, Fito Mix XI, XII, XIII, Diabetosan, Normosan, Neonormosan, Degrosan, Pulmosan, Taraxaflos Tea. Wyciąg z korzenia  jest składnikiem preparatów Gastrochol, Cholesol, Cholagogum.

MniszekMniszekUWAGA!
Mniszek lekarski, nie powinien być stosowany w ciąży, w okresie laktacji, u małych dzieci, oraz u osób cierpiących na niedrożność przewodów żółciowych. Przed zastosowaniem w kamicy żółciowej , należy skonsultować się z lekarzem.

Przy pisaniu artykułu korzystałam m.in.:
Treben M. : Apteka Pana Boga
Gorzkowska M.: Zioła. Jak zbierać, przetwarzać, stosować
Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy pod redakcją Ożarowskiego A.
Lewkowicz-Mosiej T.: Rośliny wzmacniające naszą odporność i aktywność
poznajziola.pl

1 myśl w temacie “MNISZEK LEKARSKI

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *